تشک مواج چیست و چه نقشی در پیشگیری از زخم بستر دارد؟
افرادی که برای مدت طولانی در بستر میمانند، بهویژه بیماران کمتحرک یا بیتحرک، بیشتر در معرض ایجاد زخم بستر یا زخم فشاری قرار دارند. یکی از روشهای مورد استفاده برای کاهش فشار واردشده به بدن، استفاده از سطوح حمایتی مناسب مانند تشکهای مواج است.
اما تشک مواج دقیقاً چیست، چگونه کار میکند و چه نقشی در پیشگیری از زخم بستر دارد؟
تشک مواج نوعی تشک طبی است که از تعدادی سلول یا حفرههای هوایی تشکیل شده و با استفاده از یک پمپ، هوا را در بخشهای مختلف تشک بهصورت متناوب جابهجا میکند. در یک تشک معمولی، وزن بدن بیمار برای مدت طولانی روی نقاط مشخصی از سطح تشک باقی میماند. در مقابل، در تشک مواج فشار در قسمتهای مختلف بدن بهصورت دورهای توزیع میشود. به همین دلیل، تشکهای مواج بیشتر برای افرادی مورد توجه قرار میگیرند که به دلیل بیماری، آسیب، کاهش سطح هوشیاری یا محدودیت حرکتی، مدت زیادی را در بستر سپری میکنند.
تشک مواج چگونه کار میکند؟
مهمترین ویژگی تشک مواج، تغییر متناوب فشار در سلولهای هوایی است. پمپ تشک، سلولهای هوا را بر اساس یک چرخه مشخص پر و خالی میکند. در نتیجه، فشاری که برای مدتی روی یک ناحیه از بدن قرار داشته، به بخش دیگری منتقل میشود.
این فرآیند باعث میشود یک نقطه از بدن برای مدت طولانی تحت فشار ثابت باقی نماند. در واقع، هدف اصلی تشک مواج این نیست که فشار را در تمام نقاط بدن به صفر برساند؛ بلکه هدف آن کاهش مدتزمان وارد شدن فشار مداوم به نقاط حساس بدن و توزیع بهتر فشار است.
چرا فشار مداوم میتواند باعث زخم بستر شود؟
زخم فشاری معمولاً در قسمتهایی از بدن ایجاد میشود که برجستگی استخوانی به سطح خارجی نزدیکتر است؛ مانند دنبالچه، پاشنه پا، لگن و برخی قسمتهای مچ یا آرنج. وقتی یک ناحیه برای مدت طولانی تحت فشار قرار میگیرد، جریان خون در بافتهای آن ناحیه میتواند کاهش پیدا کند. اگر این فشار برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، احتمال آسیب به پوست و بافتهای زیرین افزایش پیدا میکند.
علاوه بر فشار، عواملی مانند اصطکاک، نیروهای برشی، رطوبت پوست، وضعیت تغذیه و میزان تحرک بیمار نیز میتوانند در ایجاد یا تشدید زخم فشاری نقش داشته باشند. بنابراین پیشگیری از زخم بستر تنها به انتخاب تشک محدود نمیشود و باید مجموعهای از اقدامات مراقبتی در نظر گرفته شود.
تشک مواج چه نقشی در پیشگیری از زخم بستر دارد؟
تشک مواج با تغییر دورهای فشار، میتواند به کاهش فشار مداوم روی قسمتهای مختلف بدن کمک کند.
بررسیهای علمی انجامشده درباره سطوح حمایتی مختلف نشان دادهاند که تشکهای هوایی متناوب در مقایسه با سطوح فومی معمولی، خطر ایجاد زخم فشاری را کاهش میدهند. با این حال، میزان اثربخشی میتواند به نوع تشک، شرایط بیمار و نحوه استفاده از آن بستگی داشته باشد.
به بیان ساده، تشک مواج را میتوان یکی از ابزارهای کاهش و توزیع فشار دانست؛ نه یک راهحل مستقل برای جلوگیری از زخم بستر.
تشک مواج چه تفاوتی با تشک معمولی دارد؟
تفاوت اصلی در نحوه وارد شدن فشار به بدن است. در تشکهای معمولی، سطح تماس نسبتاً ثابت است و نقاط مشخصی از بدن میتوانند برای مدت طولانی تحت فشار قرار بگیرند. اما در تشک مواج، سلولهای هوایی بهصورت متناوب تغییر وضعیت میدهند و به این ترتیب فشار بین قسمتهای مختلف سطح تشک جابهجا میشود.
آیا همه تشکهای مواج عملکرد یکسانی دارند؟
خیر. تشکهای مواج از نظر ساختار سلولهای هوایی، نوع پمپ، نحوه تنظیم فشار، چرخه تناوب، ظرفیت تحمل وزن، امکانات کنترلی و سایر ویژگیها با یکدیگر متفاوت هستند. به همین دلیل، انتخاب تشک صرفاً بر اساس تعداد سلولها یا ظاهر محصول معیار مناسبی نیست. شرایط بیمار و کاربرد موردنظر باید در انتخاب نوع تشک در نظر گرفته شود.